Error
  • JLIB_APPLICATION_ERROR_COMPONENT_NOT_LOADING
  • Error loading feed data
  • Error loading component: com_users, 1

Tisa

cvetanje tise 20140610 1290722269Reka Tisa (mađarski: Tisza,) je najveća leva pritoka Dunava. Izvire u Ukrajini u oblasti Bukovina, i dalje prolazi kroz Mađarsku, Rumuniju, Slovačku i Srbiju. Uliva se u Dunav kod Starog Slankamena.

Reka Tisa nastaje spajanjem Crne i Bele Tise. Tisa je dugačka 1.358 km. U Vojvodini Tisa deli Banat i Bačku. Kroz Srbiju Tisa protiče u dužini od 168 km. Najveće pritoke Tise su Begej, Bodrog, Zlatica, Moriš, Samoš i Šajo. Tisa je plovna na dužini od 532 km.

Bački kanal povezuje Tisu sa Dunavom, a Begejski kanal sa Tamišem. Značajniji gradovi na Tisi su: Tokaj, Solnok, Čongrad, SegedinSenta i Bečej.

Deo toka reke Tise kroz Ukrajinu ima karakteristike brze planinske reke sa najvećim padom u Evropi. Nedostatak jezera u oblastima Karpata utice na to da su varijacije nivoa vode u Tisi izuzetno velike. Ako se visok nivo vode u Tisi poklopi sa sličnom situacijom u Dunavu, Tisa će krenuti da nadire uzvodno, što izaziva velike poplave. Takva situacija je razorila Segedin proleća 1879. Između 1846. i 1880., mađarske vlasti su organizovale regulaciju toka reke Tise i skratile joj dužinu za 450 kilometara. Sagrađeni sistem zaštite od poplava je najveći u Evropi. Danas postoji 3680 kilometara kanala koji kontrolišu Tisu.

Tokom 80-ih na Tisi je napravljenio veštačko jezero Tisa sa namerom da se pomogne u regulaciji toka i posebno poplava. Ubrzo je ovo jezero postalo popularno turističko odredište Mađara, skoro kao i jezero Balaton.

Kod mesta Perlez u zrenjaninskoj opštini u Tisu se uliva Begej. Tisa delom čini zapadnu administrativnu granicu teritorije grada Zrenjanina. Privredno-turistički potencijali ove velike ravničarske reke uslovili su da se na njenim obalama izgradi veći broj pristaništa i područja namenjenih ribolovu i rekreaciji. Na teritoriji grada Zrenjanin, kod Žabaljskog mosta, na 12km od Zrenjanina i 36km od Novog Sada, nalazi se kamp - izletište na Tisi koje predstavlja pravu turističku oazu za kupače i turiste u letnjem period. Uz kupalište sa talpom i bazenom za decu, nalaze se i 2 ugostiteljska objekta sa letnjim baštama. U okviru izletišta postavljeni su roštilji, uređeni su prostori za kampovanje, sportski tereni za košarku, odbojku i odbojku na pesku…

Na Bisernom Ostrvu i obali Mrtve Tise su slikovite vinogradarske kućice, ušuškane u male vinograde i voćnjake i simpatični restorani na obali reke koji služe samo sveže ulovljenu ribu. Ovde se pecarošima ne nude samo odlične mogućnosti za pecanje, već i predivna priroda i odlične mogućnosti raznovrsnog smeštaja. Maleni puteljci vode kroz barsko rastinje i trsku do daščanog mola sa koga se peca, kupa i gde se privezuje čamac. Ovo je mesto za uživanje u autentičnom vojvođanskom ambijentu.

Reka Tisa ima 22 vrste riba iz 7 porodica. Najbrojnije su Cyprinidae (porodica šarana 14 vrsta) i Percidae (familija smuđeva sa 3 vrste). Od riba interesantnih za ribolovni turizam treba spomenuti familije Siluridae (somovi) i  Esocidae (štuke), koje imaju po jednu vrstu.

                                        Cvetanje Tise  

cvetanje reke tise Insekt vodeni cvetRečnom bogatstvu svakako doprinosi i postojanje prastarog insekta vodenih cvetova -Tiskog cveta, koji se posle 2000. godine pojavio prvi put posle mnogo godina. Od tada do danas prisutan je na reci u drugoj polovini meseca juna.

Fenomen cvetanja reke, odnosno masovnog rojenja insekata, prirodni je  fenomen koji se dešava u junu na reci Tisi. Insekt, kojeg smo u našoj zemlji nazvali tiski cvet, živi tri godine kao larva u mulju reke da bi u toku samo jednog dana izašao na površinu, leteo iznad reke i u tom ljubavnom letu produžio svoju vrstu. Posle ljubavnog leta insekt završava svoj život i pada na površinu reke. Tada Tisa izgleda kao da je prekrivena hiljadama sićušnih, tananih cvetova. U mestima pored Tise, tim bićima u čast, organizuju se manifestacije. Na obali ili u čamcima, okupe se na hiljade ljudi da uživaju u tom prelepom prizoru.

Oni koji su se više i naučno bavili ovim fenomenom kažu da u našim vodama živi više vrsta insekata iz porodice vodenih cvetova, ali da svadbeni let nijednog od njih nije tako atraktivan i dramatičan kao  tiskog cveta. Najveća evropska vrsta vodenih cvetova, u neizmenjenom obliku 200 miliona godina postojeći tiski cvet, nakon trogodišnjeg bitisanja u životnom obliku larve i nakon 15-20 presvlačenja ukazuje se sredinom juna svake godine u reproduktivno sposobnom obliku. Zlatnožutog tela, velikih crnih očiju, lepršajući svilenkastim krilima za svega nekoliko sati završavaju svoju zemaljsku misiju. Na kraju svadbenog plesa umiru najpre mužjaci, a potom, nakon polaganja jaja, i ženke.

I kada predveče ta divna stvorenja iznad Tise izvode ljubavni ples, počinje već tradicionalno spuštanje  zapaljenih svećica u Tisu. Legenda kaže da se samo u danima "cvetanja Tise" ljubavne želje ispunjavaju.

Ovakva retka  prirodna pojava uočena je i na reci Jang Cek Jang u Kini.

Additional information